کم‌آبی بدن نوزاد
این مطلب درباره شناخت نشانه‌های کم‌آبی، پیشگیری و مراقبت اولیه است و جایگزین ارزیابی پزشک نیست. برای برنامه عمومی مراقبت هنگام بیماری، چک‌لیست مراقبت از کودک بیمار در منزل را ببینید.
بدن کوچک نوازد شما نمی تواند مایعات زیادی را در خود ذخیره کند؛ بنابراین کمبود آب بدن نوزاد سریع اتفاق می افتد. در این مطلب شما علائم کم آبی بدن نوزادان را یاد خواهید گرفت تا بتوانید نوزاد خود را ایمن نگه دارید.
به نظر می رسد که خوردن, خوابیدن و کثیف کردن پوشک تنها کارهایی است که نوزاد شما باید انجام دهید. اما باید بدانید که بدن نوزاد شما کوچک است و در مقایسه با بزرگترها؛ مایعات کمتری را در خود ذخیره می کند.
در حالی که نوزادان می توانند تمام مایعات مورد نیاز خود را از طریق تغذیه منظم دریافت کنند؛ اگر نوازد شما در معرض گرمای شدید قرار داشته باشد و یا به خاطر اسهال؛ استفراغ یا تعریق آب بدن خود را از دست می دهند که می تواند به سرعت منجر به کم آبی بدن شود. در ادامه علائم کم آبی بدن نوزادان و نحوه پیشگیری و درمان آن را یاد خواهید گرفت.
علائم کم آبی بدن نوزاد
اگر نوزاد شما استفراغ می کند (نه فقط مقدار کمی شیر که تف می کند)؛ اسهال دارد یا بیمار شده باشد و یا مدت زمان زیادی در هوای گرم و آفتابی بیرون از منزل مانده باشد؛ باید علائم کمبود آب را بررسی کنید. در صورت مشاهده علائم کم آبی بدن نوزاد خود با پزشک تماس بگیرید:
- کثیف کردن کمتر از شش پوشک در 24 ساعت یا خشک ماندن پوشک ها به مدت 2 تا 3 ساعت که ممکن است نشانه ای از کم آبی بدن نوزاد باشد.
- ادرار زرد تیره و غلیظ
- غشای مخاطی خشک (لب های ترک خورده، دهان خشک و..)
- گریه بدون اشک
- پوست خشک و شل (وقتی به آرامی پوست را فشار می دهید حالت ارتجاعی ندارد)
- چشم های گود افتاده
- بی حالی
در موارد شدیدتر؛ نوزاد فورا به درمان احتیاج دارد و ممکن است نیاز به آبرسانی فوری داشته باشد. در صورت مشاهده هر یک از موارد زیر سریعا به پزشک یا اورژانس مراجعه کنید:
- 6 ساعت یا مدت بیشتری است که پوشک خود را کثیف نکرده است.
- خواب غیر معمول دارد
- بسیار ناراحت است
- دست و پاهایی سرد دارد.
- دارای غشای مخاطی بسیار خشک است (خشکی دهان؛ لب های ترک خورده یا خشکی چشم).
نوزادان به چه مقدار مایعات نیاز دارند؟
در ماه‌های اول زندگی، مایع اصلی نوزاد شیر مادر یا شیرخشک است. برای نوزادان زیر ۶ ماه معمولاً آب ساده به‌صورت روتین لازم نیست؛ در بیماری یا هوای گرم، افزایش دفعات شیر خوردن و در صورت نیاز استفاده از محلول خوراکی جبران آب و املاح (ORS) باید بر اساس نظر پزشک انجام شود.
وقتی که نوزاد شما غذا خوردن را شروع کرد؛ مقدار کمی مایعات از منابع دیگر مانند میوه ها و سبزیجات و همچین نوشیدن آب بدست می آورد.
از آنجا که مقدار شیر خشک یا شیر مادر در این زمان کاهش پیدا می کند؛ مطمئن شوید که مقدار آب بدن وی کاهش پیدا نمی کند؛ به همین دلیل کمی آب اضافی؛ استفاده از میوه ها و سبزیجات در این مواقع بسیار مهم است.
در هوای گرم، نوزاد ممکن است به دفعات بیشتری تغذیه نیاز داشته باشد؛ برای نوزاد زیر ۶ ماه، شیر مادر یا شیرخشک منبع اصلی مایع است و آب ساده به‌طور روتین توصیه نمی‌شود.
اقدام اولیه در کم‌آبی بدن نوزاد
حتی اگر نوزاد شما با شیر مادر یا شیر خشک تغذیه می کند و دچار اسهال شده است؛ همچنان به طور منظم به او شیر بدهید (حداقل به تعداد دفعات معمول). اگر نوزاد استفراغ دارد، به‌جای آب ساده معمولاً شیر مادر یا شیرخشک در حجم‌های کمتر و دفعات بیشتر ادامه پیدا می‌کند و در صورت نیاز ORS طبق نظر پزشک یا داروساز استفاده می‌شود. اگر نوزاد مایعات را تحمل می‌کند، حجم تغذیه را به‌تدریج و متناسب با سن افزایش دهید؛ برای نوزادان کم‌سن، آب ساده جایگزین شیر مادر، شیرخشک یا ORS نیست.
برای نوزادان بزرگتری که مصرف مواد غذایی را شروع کرده اند؛ مقدار آب باید متناسب با سن و مرحله تغذیه کودک باشد. اگر دفع مایعات قابل توجه است، به‌ویژه همراه با اسهال یا استفراغ، محلول خوراکی جبران آب و املاح (ORS) می‌تواند طبق توصیه پزشک یا داروساز استفاده شود.
حتما به توصیه پزشک خود؛ در مورد نحوه و زمان استفاده از روش های درمانی برای جبران کمبود آب نوزاد خود توجه کنید.
چگونه می توان از کم آبی بدن نوزادان در هوای گرم جلوگیری کرد؟
هنگامی که در بیرون و در هوای گرم هستید؛ مهمترین مرحله برای جلوگیری از کم آبی بدن نوزاد شما؛ محافظت از او در برابر هوای گرم شدید است که باید مانع از ماندن او در زیر آفتاب شوید و تا حد ممکن لباس های سبکی که هوا به راحتی در آن جریان پیدا می کند را برای نوزاد خود استفاده کنید. در هنگام خواب هرگز او را در پتو قرار ندهید.
چگونه می توان از کم آبی بدن نوزاد خود به علت بیماری جلوگیری کنید؟
در اکثر مواقع نوزاد در طول بیماری آب از دست می دهد. نوزاد شما در صورت استفراغ؛ اسهال یا دریافت مقدار کم از غذا به دلیل گلودرد یا بیماری دهان؛ می تواند مایعات زیادی را به سرعت از دست بدهد.
این علائم معمولا توسط ویروس ایجاد می شود و اگر چه نمی توانید به طور کامل از سرماخوردگی یا آنفولانزا گاه به گاه نوزاد خود جلوگیری کنید؛ اما خوب شستن دست ها می تواند کمک کننده باشد.
همچنین به موقع ویزیت ها و واکسناسیون نوزاد خود را انجام دهید. اگر نوزاد شما علائم کمبود آب را نشان می دهد؛ بدون توجه به علت این مشکل، همیشه با پزشک متخصص اطفال خود تماس بگیرید تا در اسرع وقت درمان های مورد نیاز انجام شود.