خشکی دهان یعنی بزاق برای مرطوب نگه‌داشتن دهان کافی نباشد. گاهی این احساس گذراست؛ اما اگر بیشتر روزها ادامه دارد، می‌تواند جویدن، بلع یا صحبت‌کردن را دشوار کند و سلامت دندان و دهان را تحت تأثیر قرار دهد. خشکی دهان بخش طبیعی و اجتناب‌ناپذیر سالمندی نیست؛ علت آن باید در صورت تداوم بررسی شود.
نشانه‌های خشکی دهان
احساس چسبندگی یا خشکی داخل دهان، زبان خشک یا زبر، ترک لب، سوزش، دشواری در چشیدن غذا یا مشکل هنگام جویدن، بلع و صحبت‌کردن می‌تواند همراه خشکی دهان دیده شود. وجود این نشانه‌ها به‌تنهایی علت را مشخص نمی‌کند.
چه چیزهایی ممکن است در خشکی دهان نقش داشته باشند؟
بعضی داروها، برخی بیماری‌ها، درمان‌های سرطان که ناحیهٔ سر و گردن را درگیر می‌کنند، آسیب به غدد بزاقی یا تنفس از راه دهان از علت‌های ممکن هستند. در سالمندان، داروهای مختلف ممکن است در این موضوع نقش داشته باشند؛ اما دارو را خودسرانه قطع یا کم‌وزیاد نکنید. پزشک، دندان‌پزشک یا داروساز می‌تواند فهرست داروها و شرایط سلامت را بررسی کند.
چه زمانی باید از متخصص کمک گرفت؟
اگر خشکی دهان مداوم است، خوردن یا بلع را مختل می‌کند، یا با زخم، درد، عفونت دهان یا پوسیدگی دندان همراه است، برای بررسی با پزشک یا دندان‌پزشک وقت بگیرید. علت و راه درمان از فردی به فرد دیگر فرق می‌کند؛ ممکن است بررسی دهان، سابقهٔ بیماری و داروها لازم باشد.
راهکارهای کم‌خطر برای کاهش ناراحتی
- اگر برای سالمند محدودیت مصرف مایعات تجویز نشده، جرعه‌های کوچک آب در طول روز و همراه غذا می‌تواند کمک‌کننده باشد. در صورت نارسایی قلبی یا کلیوی یا هر محدودیت مایعات، مقدار نوشیدن را با پزشک هماهنگ کنید.
- اگر سالمند می‌تواند با ایمنی بجود و ببلعد، آدامس بدون قند ممکن است جریان بزاق را تحریک کند. برای فردی که مشکل بلع یا خطر خفگی دارد، آدامس یا آب‌نبات مناسب نیست.
- در صورت تشدید علائم، مصرف دخانیات و الکل را کنار بگذارید و نوشیدنی‌های کافئین‌دار، غذاهای تند یا شور را محدود کنید.
- از دهان‌شویهٔ مخصوص خشکی دهان، مرطوب‌کنندهٔ دهان یا بزاق مصنوعی بر اساس راهنمایی دندان‌پزشک یا پزشک استفاده کنید؛ دهان‌شویه‌های الکلی ممکن است خشکی را بدتر کنند.
- بهداشت دهان را با مسواک و خمیردندان حاوی فلوراید ادامه دهید و برای معاینهٔ دندان‌ها برنامه‌ریزی کنید.
- اگر هوای خشک شبانه ناراحتی را بیشتر می‌کند، دربارهٔ استفاده و نظافت درست دستگاه بخور راهنمایی بگیرید.
نقش خانواده و مراقب
مراقب می‌تواند زمان شروع نشانه‌ها، اثر آن بر خوردن و صحبت‌کردن و داروهایی را که سالمند مصرف می‌کند، برای گفت‌وگو با خانواده یادداشت کند. تشخیص علت و تغییر دارو یا انتخاب داروی محرک بزاق به پزشک یا دندان‌پزشک مربوط است. برای هماهنگی مراقبت روزمره، پرتال مراقبت خانواده را ببینید؛ اطلاعات خدمات مراقبت از سالمند در منزل شیراز نیز در صفحهٔ خدمات موجود است.