هنگامی که پزشک شما اکسیژن را تجویز می کند، ممکن است از خود بپرسید که نحوه استفاده از کپسول اکسیژن در خانه چگونه است؟ درک مراحل استفاده از کپسول اکسیژن از اهمیت بالایی برخوردار است. گاهی بر اثر بیماری های تنفسی، مشکلات ریوی و یا مسمومیت گازی، تامین اکسیژن بدن به درستی انجام نمیشود. در این شرایط، بنا به توصیه پزشک، برای فرد بیمار استفاده از کپسول اکسیژن تجویز میگردد. استفاده از کپسول فقط مختص بیمارستان ها و مراکز درمانی نیست. افراد می توانند در منزل، محل کار، مدرسه و اماکن عمومی به منظور رفع کمبود اکسیژن، از این کپسول ها بهره ببرند.
نحوه باز کردن مخزن اکسیژن
اولین کار در استفاده از سیلندر اکسیژن باز کردن آن است. از آچار سیلندر برای چرخاندن شیر سیلندر اکسیژن حداقل یک نیم دور در خلاف جهت عقربه های ساعت استفاده کنید. اگر سیلندر شما به یک ضامن متصل است، می توانید از آن به جای آچار ارائه شده استفاده کنید. گیج فشار را بررسی کنید تا مطمئن شوید که اکسیژن کافی در مخزن وجود دارد (پر تقریباً 2000 psi است). جریان لیتر را با استفاده از صفحه روی رگلاتور مطابق با تجویز پزشک تنظیم کنید.
- بیشتر بخوانید: افزایش سطح اکسیژن خون در سالمندان
نحوه استفاده از مخزن اکسیژن در خانه
دست های خود را قبل و بعد از استفاده از اکسیژن بشویید. اگر دستهایتان در اثر استفاده از ضدعفونیکننده دست مبتنی بر الکل خیس شده است، به واحد اکسیژن دست نزنید. قبل از دست زدن به واحد اکسیژن، دستان شما باید کاملا خشک باشند.
اگر کپسول اکسیژن را از ارائه دهندگان خدمات پزشکی تهیه کرده اید حتما از آنها بخواهید که نکات ضروری و مهم را به شما درباره دستگاه متذکر شوند. در غیر این صورت، اگر از شرکتی کپسول را خریداری کرده اید در هنگام خرید درباره گرفتن اطلاعات مفید از آنها به هوش باشید. معمولا تمامی این دستگاهها یک بروشور حاوی دستورالعمل استفاده از کپسول اکسیژن را در خود دارند. اگر این مورد را ندیدید از فروشنده آن را تقاضا نمایید.
دستگاه و لوله را تمیز نگه دارید. این کار به جلوگیری از وارد شدن میکروب ها به داخل تنفس شما کمک می کند. از شرکت تامین کننده پزشکی در مورد تمیز کردن یا مراقبت از واحد اکسیژن خود سوال کنید.
در اینجا نحوه استفاده از سیلندر اکسیژن توضیح داده می شود که به صورت زیر است:
- لوله و شاخک های بینی (کانولا) را در صورت نیاز به نوک سیبل تنظیم کننده اکسیژن وصل کنید. حتما بررسی کنید که لوله خم یا مسدود نشده باشد.
- شاخک های بینی (کانولا) خود را برای اطمینان از تناسب راحت تنظیم کنید.
- میزان جریان خود را به تنظیماتی که پزشکتان ارائه کرده است تنظیم کنید.
- از تغییر نرخ جریان خودداری کنید مگر اینکه پزشکتان دستور دهد.
- شاخک های بینی (کانولا) را در بینی خود قرار دهید و به طور طبیعی نفس بکشید.
- اگر مطمئن نیستید که اکسیژن جریان دارد یا خیر، می توانید آن را با قرار دادن شاخک های بینی (کانولا) در یک لیوان آب آزمایش کنید. اگر حباب می بینید، اکسیژن در حال جریان است.
نحوه بستن مخزن اکسیژن
مرحله آخر پس از پایان استفاده از سیلندر اکسیژن، بستن آن است. بسیار مهم است که پس از اتمام استفاده از سیلندر اکسیژن خود را ببندید.
از آچار سیلندر یا ضامن متصل استفاده کنید تا سوپاپ سیلندر را در جهت عقربه های ساعت بچرخانید تا کاملاً بسته شود.
چرخش را در موقعیت “2 LPM Continuous” بچرخانید، تا زمانی که فشار سنج تنظیم کننده اکسیژن صفر شود، اجازه دهید اکسیژن از رگولاتور خارج شود.
نکات ایمنی برای استفاده از مخزن اکسیژن در خانه
به یاد داشته باشید که اکسیژن باید به طور ایمن استفاده شود، در غیر این صورت ممکن است باعث آتش سوزی شود. در اینجا چند نکته در مورد نحوه استفاده ایمن از مخزن اکسیژن آورده شده است:
- هنگام استفاده یا ذخیره اکسیژن، اکسیژن را حداقل 6 متر دورتر از شعله های آتش و سایر منابع گرما قرار دهید. سیلندرهای اکسیژن و لوله ها نیز به همین توجه نیاز دارند. به یاد داشته باشید، وسایل برقی مانند توستر، بخاری فضایی، سشوار، پتوهای برقی و تیغ های برقی پتانسیل گرم شدن بیش از حد را دارند و ممکن است در هنگام استفاده جرقه بزنند. هرگز در اطراف منبع اکسیژن و لوله های آن سیگار نکشید .
- از مواد قابل اشتعال در نزدیکی اکسیژن استفاده نکنید. مو، اسپری های آئروسل، رنگ ها و رقیق کننده های رنگ همگی می توانند خطراتی را ایجاد کنند. حتی برخی از فرآورده های نفتی مانند وازلین و VapoRub می توانند خطری ایجاد کنند. جرقه می تواند به سرعت این نوع محصولات را مشتعل کند و خطر آتش سوزی و سوختگی شدید را افزایش دهد.
- سیلندرها و لولههای اکسیژن را در مکانهایی با تهویه مناسب نگه دارید زیرا اکسیژن در هوای اطراف جمع میشود و در لباسها، ملافهها و پردهها متمرکز میشود. هرگز سیلندرهای اکسیژن را در یک مکان بسته مانند کمد یا زیر تخت نگهداری نکنید.
- سیلندر اکسیژن خود را از تکان خوردن یا ضربه خوردن محافظت کنید.
- مخزن اکسیژن را به صورت عمودی در یک دستگاه ذخیره سازی تایید شده نگهداری کنید.
- اگر مخزن از بین رفت و شروع به ایجاد صدای خش خش کرد، فورا آن را خاموش کنید. اگر رگولاتور خراب شد یا نمی توانید آن را خاموش کنید، بلافاصله اتاق را ترک کرده و به آتش نشانی و شرکت تامین پزشکی اطلاع دهید.
- مواظب باشید که روی لوله گیر نکنید.
وقتی از اکسیژن استفاده نمی کنید آن را خاموش کنید.- همیشه دستورالعمل های ارائه شده توسط شرکت تامین کننده کپسول خود را دنبال کنید.
- محل اتصال رگولاتور با اکسیژن را محکم ببندید .
- بیمار سیگار نکشد و در اطراف او هم افراد سیگاری نباشند.
- در نزدیکی کپسول بنزین، گازوئیل، روغن، تینر و الکل نباشد (خطر انفجار).
- درب اتاق بیمار را باز بگذارید تا هوا جریان داشته باشد.
- مراقب باشید کپسول اکسیژن زمین نیافتد و یا به آن ضربه وارد نشود. در صورت افتادن کپسول بر روی زمین، فورا شیرفلکه آن را ببنید.
- کپسول اکسیژن را به صورت عمودی نگهداری کنید و به کمک یک ترالی نیز آن را جابهجا کنید(به هیچ عنوان برای جابجا کردن کپسول از شیر فلکه استفاده نکنید ).
انواع اکسیژن در سیلندرها
اکسیژن خالص درون کپسول در دو حالت گاز فشرده یا اکسیژن مایع پر می شود. کپسول گاز اکسیژن ۹۹ درصد اکسیژن خالص است که تولیدکنندگان اکسیژن را از اتمسفر دریافت کرده فشرده می کنند و در داخل کپسول به صورت فشرده قرار می دهند. فشار زیاد داخل کپسول به خروج اکسیژن کمک میکند. فشار باعث میشود تا جریان اکسیژن از طریق ماسک به بیمار برسد.
نکاتی برای استفاده از کپسول اکسیژن
مرحله 1: با بررسی برچسب و تاریخ انقضا روی برچسب دسته، اطمینان حاصل کنید که گاز پزشکی صحیح را دارید.
مرحله 2: مطمئن شوید که محتویات سنج در منطقه سبز قرار دارد. این نشان می دهد که سیلندر پر است
مرحله 3: با کشیدن حلقه پارگی، پوشش چرخ دستی آشکار را بردارید.
مرحله 4: پوشش خروجی سوپاپ را بردارید
مرحله 5: مطمئن شوید که انتخابگر جریان در بالای سیلندر روی صفر تنظیم شده است و چرخ دستی قبل از اتصال تجهیزات خاموش است.
مرحله 6: لوله را از ماسک یا کانولای بینی به خروجی دریچه وصل کنید. اطمینان حاصل کنید که لوله به طور ایمن فشار داده شده است.
مرحله 7: به آرامی سیلندر را با چرخاندن چرخ دستی در خلاف جهت عقربه های ساعت روشن کنید تا کاملا متوقف شود.
مرحله 8: جریان تعیین شده را با چرخاندن انتخابگر جریان صفحه تنظیم کنید. اطمینان حاصل کنید که عدد نرخ جریان صحیح به وضوح در پنجره انتخابگر جریان قابل مشاهده است.
کپسول اکسیژن ساز
طرز استفاده از دستگاه یا کپسول اکسیژن ساز، مانند استفاده از کپسول می باشد، با این تفاوت که کپسول نیاز به شارژ نمودن اکسیژن ندارد. این دستگاه در واقع به وسیله برق کار می کند.
نکات دستگاه یا کپسول اکسیژن ساز:
- دستگاه اکسیژن برخلاف کپسول، خطرناک نبوده و نگهداری آن آسان است.
- دستگاه های اکسیژن ساز در اندازه های ۳، ۴ ،۸ و ۱۰ لیتری قابل استفاده هستند.
- برای بیماران نیازمند به اکسیژن بیشتر از ۵ لیتر،تهیه ی دستگاه اکسیژن ساز ۸ یا ۱۰ لیتری ضروری می باشد.
- در صورتی که بیمار ازماسک رزرو دار بگ استفاده کرده و به حجم بالای اکسیژن نیاز داشته باشد، دستگاه با ظرفیت بیشتر از ۵ لیتر تهیه شود.
- به طور کلی، تشخیص و توصیه های پزشک وپرستار در مورد تهیه ی کپسول یا دستگاه اکسیژن ساز، بسیار مهم می باشد.
تفاوت دستگاه اکسیژن ساز با کپسول اکسیژن
دغدغه ی بسیاری از افراد، انتخاب دستگاه اکسیژن ساز یا استفاده از کپسول در منزل می باشد. استفاده از هر کدام، به وضعیت بیمار بستگی دارد. کپسول اکسیژن، تحت فشار اکسیژن تقریبا خالص شارژ می شود. به همین دلیل، خلوص اکسیژن آن ۹۰ تا ۱۰۰ درصد می باشد. در حالی که درصد خلوص اکسیژن دستگاه اکسیژن ساز، کمتر از ۸۸ درصد می باشد. جریان اکسیژن حاصل از کپسول اکسیژن، سریع تر می باشد. دستگاه اکسیژن ساز به وسیله ی برق یا باطری کار میکند و نیازی به شارژ اکسیژن ندارد. کپسول اکسیژن حداکثر یک روز به طور مداوم قابل استفاده می باشد، پس از آن باید شارژ شود. دستگاه اکسیژن ساز، چرخدار می باشد.
طرح فانتزی این دستگاه، روحیه ی بیمار را حفظ می نماید. استفاده از کپسول اکسیژن در منزل یا اکسیژن ساز، حتما طبق تشخیص پزشک، صورت گیرد. استفاده ی سرخود از تجهیزات اکسیژن رسان، برای فرد مشکلاتی ایجاد مینماید.
بنابر تشخیص پزشک، در صورتیکه فرد بیمار به جریان اکسیژن مداوم نیاز داشته باشد، استفاده از کپسول اکسیژن به همراه یک کپسول یدک توصیه می گردد. در صورتیکه فرد، به مدت یک یا دو ماه روزانه به بیش از ۵ لیتر اکسیژن نیاز داشته باشد، استفاده از دستگاه اکسیژن ساز، بهتر و مقرون به صرفه تر است.در مواردی که پزشک، استفاده از اکسیژن را به کنترل میزان اکسیژن خون منوط می نماید، میتوان از کپسول اکسیژن استفاده نمود. در این شرایط، با کاهش اکسیژن خون به کمتر از ۹۰ واحد، باید به مدت ۱۵ الی ۳۰ دقیقه از کپسول اکسیژن استفاده نمود.