پوست سالمند با افزایش سن معمولاً نازک‌تر و خشک‌تر می‌شود و ممکن است دیرتر ترمیم شود. با این حال، هر قرمزی، خارش، کبودی یا زخم را نباید صرفاً طبیعی دانست. نقش خانواده و مراقب، مشاهده منظم پوست، رعایت نظافت ملایم، جلوگیری از رطوبت طولانی و گزارش تغییرات مهم به پزشک است؛ تشخیص و درمان بیماری پوستی باید توسط پزشک انجام شود.
اگر سالمند پوشکی یا کم‌تحرک است، خطر تحریک پوست و زخم بیشتر می‌شود. برای برنامه خدمات روزانه صفحه پرستار سالمند در منزل شیراز و برای مراقبت اختصاصی، راهنمای سالمند پوشکی در منزل را ببینید.
مشکلات رایج پوستی در سالمندان
خشکی پوست
خشکی می‌تواند با پوسته‌ریزی، کشیدگی، ترک یا خارش همراه باشد. حمام طولانی با آب داغ، شوینده‌های عطردار و هوای خشک ممکن است ناراحتی را بیشتر کنند. استفاده از شوینده ملایم و بدون عطر، خشک‌کردن آرام پوست و مرطوب‌کننده‌ای که پزشک یا داروساز تأیید کرده است می‌تواند بخشی از مراقبت روزانه باشد.
خارش پوست
خارش مداوم ممکن است فقط ناشی از خشکی نباشد و گاهی با داروها یا بیماری‌های زمینه‌ای ارتباط داشته باشد. خاراندن شدید می‌تواند پوست را زخمی و راه ورود میکروب ایجاد کند. اگر خارش گسترده، شبانه، طولانی یا همراه با زردی، تب، تورم یا ضایعه جدید است، ارزیابی پزشکی لازم است.
درماتیت یا اگزما
قرمزی، خارش، پوسته‌ریزی یا ترک می‌تواند با درماتیت دیده شود، اما ظاهر مشابه ممکن است علت‌های دیگری داشته باشد. کرم‌های دارویی، آنتی‌بیوتیک یا کورتون موضعی نباید بدون تشخیص پزشک شروع شوند؛ مخصوصاً اگر پوست زخم یا عفونی به نظر می‌رسد.
کبودی و لکه‌های بنفش
سالمندان ممکن است آسان‌تر کبود شوند، اما کبودی بدون علت مشخص، کبودی‌های متعدد یا لکه‌هایی که پس از تغییر دارو ایجاد شده‌اند باید به پزشک گزارش شوند. خانواده نباید داروهای رقیق‌کننده خون را خودسرانه قطع کند.
عفونت پوستی
گرمی، درد، تورم، ترشح، بوی ناخوشایند، پوسته زرد یا گسترش قرمزی می‌تواند نشانه عفونت باشد. برای توضیح بیشتر، مقاله عفونت‌های پوستی سالمندان را ببینید؛ اگر این علائم همراه تب، لرز یا بدحالی است، مراجعه پزشکی را به تأخیر نیندازید.
زخم فشاری یا زخم بستر
سالمندانی که مدت طولانی روی تخت یا صندلی می‌مانند، به‌ویژه در ناحیه دنبالچه، پاشنه، لگن و آرنج در معرض آسیب فشاری هستند. قرمزی ماندگار، تغییر رنگ، تاول یا بازشدن پوست باید زود بررسی شود. راهنمای زخم بستر سالمندان اطلاعات تکمیلی دارد.
چک‌لیست مراقب برای بررسی روزانه پوست
- پوست را هنگام حمام، تعویض لباس یا پوشینه از نظر قرمزی، ترک، تورم و ترشح ببینید.
- چین‌های پوستی را پس از شست‌وشو به‌آرامی خشک کنید.
- ملحفه و لباس مرطوب یا آلوده را تعویض کنید.
- محصول جدید پوستی را هم‌زمان با چند محصول دیگر شروع نکنید.
- محل، اندازه، رنگ و زمان شروع تغییر پوستی را برای گزارش به خانواده یا پزشک ثبت کنید.
- دارو، پماد یا پانسمان را فقط طبق دستور متخصص استفاده کنید.
چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
گسترش سریع قرمزی یا تورم، تب یا لرز، درد شدید، تاول گسترده، سیاه‌شدن پوست، ترشح چرکی، خونریزی کنترل‌نشده یا واکنش پوستی همراه با تورم لب و صورت یا مشکل تنفس نیازمند ارزیابی فوری پزشکی است.
جمع‌بندی
مراقبت درست از پوست سالمند بر مشاهده منظم، شست‌وشوی ملایم، خشک نگه داشتن نواحی مرطوب و گزارش زودهنگام تغییرات استوار است. مراقب می‌تواند مشکل را زود ببیند و گزارش کند، اما تشخیص بیماری و انتخاب درمان بر عهده پزشک یا متخصص پوست است.
منابع پزشکی: مؤسسه ملی سالمندی آمریکا و آکادمی پوست آمریکا