مراحل گام به گام شیاف گذاشتن
روش استفاده از شیاف به نوع دارو و بروشور همان فرآورده بستگی دارد. پیش از مصرف، دستور روی بسته یا نسخه را بخوانید؛ دست‌ها را بشویید، شیاف را طبق راهنما آماده کنید و آن را آرام و بدون فشار وارد کنید. جهت، عمق ورود و مدت درازکشیدن برای همهٔ شیاف‌ها یکسان نیست. اگر درد یا مقاومت داشتید، ادامه ندهید و از داروساز یا پزشک راهنمایی بگیرید.
- بروشور یا نسخهٔ همان دارو را پیش از مصرف بررسی کنید.
- دست‌ها را بشویید و شیاف را طبق دستور آماده کنید.
- در وضعیت راحت قرار بگیرید و شیاف را بدون فشار و طبق راهنما وارد کنید.
- پس از مصرف، مدت توصیه‌شده در بروشور را رعایت کنید؛ اگر شیاف بیرون آمد، دوز را خودسرانه تکرار نکنید.
نمونهٔ وابسته به دارو: MedlinePlus برای شیاف استامینوفن بزرگسالان عمق حدود ۲٫۵ سانتی‌متر و ۵ دقیقه درازکشیدن را ذکر می‌کند؛ این اعداد را به داروهای دیگر تعمیم ندهید. راهنمای MedlinePlus را ببینید.
چگونه از شیاف برای بزرگسالان استفاده کنیم؟
شیاف رکتال شکل جامد دارویی است که از راه مقعد استفاده می‌شود. این شکل دارویی برای مواد مؤثرهٔ مختلفی ساخته می‌شود و روش، مقدار و زمان مصرف آن به داروی داخل شیاف و دستور فرآورده بستگی دارد؛ بنابراین، از دستور مصرف یک نوع شیاف برای نوع دیگر نتیجه‌گیری نکنید.در مقاله نکاتی جهت پرستار سالمند و خانواده ها گفته شده است.
در صورتی که نیاز به خدمات پرستاری و مراقبتی در منزل دارید در هر لحظه از شبانه روز میتوانید با استعلام قیمت پرستار سالمند و بصورت انلاین از قیمت های خدمات و مراقبت در منزل از شرکت شکوفایی مطلع گریدید.
پیش از شروع، بروشور همان دارو را در دسترس داشته باشید. دست‌ها را با آب و صابون بشویید؛ دربارهٔ روان‌کننده یا تقسیم شیاف فقط دستور درج‌شده برای همان فرآورده را اجرا کنید.
- بیشتر بخوانید: نحوه استعمال شیاف برای کودکان و وظایف پرستار کودک در مورد آن
دستورالعمل استفاده از شیاف برای بزرگسالان
این راهنما دربارهٔ استفاده از شیاف در بزرگسالان است و جایگزین بروشور داروی مشخص نیست. روش مصرف کودک با بزرگسال تفاوت دارد؛ برای مصرف کودک، بروشور همان محصول و راهنمایی پزشک یا داروساز را دنبال کنید. اگر استفاده برای خود دشوار است، از پزشک یا داروساز دربارهٔ راه امن کمک گرفتن بپرسید.
آماده سازی
شیاف را به آرامی فشرده و بررسی کنید که آیا برای استفاده محکم است یا خیر. اگر اینطور نیست، با نگه داشتن آن در زیر آب سرد در حالی که هنوز در داخل جلد مخصوصش قرار دارد، شیاف سفت خواهد شد. همچنین می توانید آن را برای چند دقیقه در یخچال قرار دهید.
اگر بروشور یا پزشک برای همان دارو توصیه کرده است، پیش از استفاده به سرویس بهداشتی بروید؛ این کار برای همهٔ انواع شیاف یکسان نیست.
دستانتان رو با آب و صابون بشویید. اگر آب و صابون در دسترس نیست، می توانید به جای آن از ضد عفونی کننده دست نیز استفاده کنید. دستان خود را با یک حوله تمیز یا یک دستمال کاغذی، خشک کنید.
لباس های خود را درآورید.
شیاف را از روکش خارج کنید. آن را نصف یا تکه‌تکه نکنید، مگر اینکه بروشور همان دارو یا پزشک/داروساز صریحاً این کار را توصیه کرده باشد و روش انجام آن را گفته باشد.
برای روان‌کردن، فقط از روشی استفاده کنید که بروشور همان فرآورده اجازه می‌دهد؛ برخی محصولات استفاده از آب و برخی روان‌کنندهٔ پایه‌آب را توصیه می‌کنند. اگر دستور مشخص نیست، از داروساز بپرسید.
قرار دادن شیاف
در حالت صحیح قرار بگیرید. در وضعیتی قرار بگیرید که برایتان راحت و پایدار است. درازکشیدن به پهلو در برخی دستورهای دارویی پیشنهاد می‌شود، اما وضعیت دقیق را با بروشور همان محصول تطبیق دهید. اگر به فرد دیگری کمک می‌کنید، راحتی و حریم خصوصی او را رعایت کنید.
برای سهولت در قرار دادن شیاف، نباید بدن خود را سفت نگه دارید.
شیاف را مطابق جهت و عمقی که بروشور همان دارو توضیح داده، آرام وارد کنید و فشار ندهید. عمق و روش مصرف در فرآورده‌های مختلف ممکن است فرق کند؛ اندازه‌ای را که برای یک دارو ذکر شده به همهٔ شیاف‌ها تعمیم ندهید. این صفحه برای بزرگسالان است؛ برای کودک از دستور مخصوص سن و محصول استفاده کنید.
قسمت تکمیلی
پس از استفاده، تا مدتی که بروشور همان فرآورده گفته است در حالت راحت بمانید. زمان ثابت و یکسانی برای همهٔ شیاف‌ها وجود ندارد. اگر بروشور دربارهٔ مدت ماندن در حالت درازکش توضیح نداده، از داروساز بپرسید.
تمام مواد استفاده شده را در سطل زباله بریزید.
دستان خود را بلافاصله با آب و صابون بشویید.
نکات مفید برای استفاده از شیاف در بزرگسالان
برای شیاف ملین، زمان اثر و توصیه دربارهٔ نزدیک‌بودن به سرویس بهداشتی را از بروشور همان محصول بخوانید؛ مدت نگه‌داشتن شیاف و محدودیت فعالیت برای همهٔ فرآورده‌ها یکسان نیست.
شرایط نگهداری را از روی بسته بررسی کنید؛ همهٔ شیاف‌ها الزاماً در یخچال نگهداری نمی‌شوند.
برای جلوگیری از تماس انگشتان هنگام قرار دادن شیاف، می توانید از دستکش لاتکس استفاده کنید.
برای جلوگیری از بریدگی و خراشیدگی هنگام قرار دادن شیاف، در نظر بگیرید که ناخن های خود را کوتاه کنید.
از وازلین یا هر روان‌کنندهٔ دیگری فقط بر اساس بروشور همان محصول استفاده کنید؛ نوع روان‌کنندهٔ مجاز ممکن است با فرآورده فرق کند. در صورت ابهام، پیش از مصرف از داروساز بپرسید.
اگر شیاف بلافاصله بیرون آمد، آن را دوباره وارد یا دوز را تکرار نکنید مگر اینکه بروشور یا پزشک/داروساز همین کار را گفته باشد؛ دربارهٔ اقدام بعدی از داروساز راهنمایی بگیرید.
این مراحل عمومی‌اند و ممکن است با دستور داروی شما تفاوت داشته باشند. درد، خون‌ریزی یا دشواری مداوم هنگام استفاده را نادیده نگیرید؛ مصرف را متوقف کنید و از پزشک یا داروساز راهنمایی بگیرید.
چه زمانی شیاف رکتوم استفاده می شود؟
شیاف فقط برای داروهایی به‌کار می‌رود که به‌صورت مقعدی و برای کاربرد مشخص تولید یا تجویز شده‌اند؛ بعضی فرآورده‌ها برای یبوست، درد یا تب و برخی داروهای خاص برای شرایط مشخص هستند. وجود تهوع، مشکل گوارشی یا تشنج به‌تنهایی به معنی مناسب‌بودن هر شیافی نیست. برای شرایطی مانند تشنج فقط از داروی تجویزشده و برنامه‌ای که پزشک آموزش داده استفاده کنید؛ شیاف‌های معمولی جایگزین آن نیستند.
تفاوت تنقیه و شیاف برای بزرگسالان
شیاف، داروی جامد یا نیمه‌جامدی است که طبق دستور فرآورده از راه مقعد مصرف می‌شود. تنقیه معمولاً محلولی است که با وسیلهٔ مخصوص وارد راست‌روده می‌شود. کاربرد و روش مصرف این دو با نوع محصول و وضعیت فرد فرق دارد؛ آنها را خودسرانه جایگزین یا همزمان استفاده نکنید. برای جزئیات هر روش، بروشور فرآورده و توصیهٔ پزشک یا داروساز را ملاک قرار دهید.
شیاف برای بزرگسالان
هر دو روش ممکن است در برخی برنامه‌های درمانی برای یبوست به‌کار بروند، اما اثر، محدودیت و خطرهایشان یکسان نیست و برای همه مناسب نیستند. شیاف گلیسیرین و تنقیه را بدون توصیهٔ پزشک یا داروساز جایگزین یکدیگر نکنید؛ به‌ویژه در سالمندان، پیش از مصرف مکرر یا ترکیبی دربارهٔ محصول و مدت مصرف راهنمایی بگیرید.
مهم است که بیمارن از تنقیه و شیاف به طور همزمان استفاده نکنند مگر اینکه توسط پزشک تجویز شده باشد. گرچه تنقیه زیاد انجام شود می تواند به روده بزرگ آسیب برساند. شیاف ها به طور کلی توسط بدن جذب نمی شوند، اما باعث تحریک رکتوم می شوند و این خود می تواند منجر به مشکلاتی شوند. اگر ناحیه رکتوم اغلب با شیاف تحریک شود، دفع مدفوع بدون محرک اضافی ممکن است دشوار شود. این می تواند منجر به وابستگی به ملین های شیاف شود.
هم شیاف و هم تنقیه ممکن است برای موارد مختلف استفاده شود. از همان نوع کیسه و دستگاه نازلی که برای تسکین یبوست استفاده می شود؛ ممکن است برای شستشوی واژن برای دفع عفونت ها هم استفاده شود. شیاف ها می توانند حاوی انواع مختلفی از داروها باشند و ممکن است برای درمان برخی بیماری ها یا شرایط دیگر استتفاده شوند.
اگر علائم یبوست ادامه پیدا کند یا بدتر شود، بیماران باید مصرف همه داروها را قطع کرده و با پزشک مشورت کنند. در بیشتر موراد، شیاف ها به غیر از ناراحتی خفیف بلافاصله بعد از قرار دادن، علامتی ندارند. تنقیه ممکن است باعث گرفتگی خفیف شکم و اصرار شدید برای تخلیه روده داشته باشد. اگر یبوست همراه با گرفتگی شدید شکمی، خون در مدفوع، حالت تهوع، استفراغ یا تب باشد، هیچ یک از این دو درمان نباید استفاده شوند.
بسیاری از مردم اصطلاح تنقیه و شیاف را به جای یکدیگر استفاده می کنند. آنها می توانند کاربردها و نتایج مشابهی داشته باشند، اما متفاوت عمل می کنند. درک تفاوت شیاف و تنقیه به شما کمک می کند تا راه حل مناسب را انتخاب کنید.
تنقیه مایع را به رکتوم شما وارد می کند تا روده شما را تحریک کند. آنها اغلب برای از بین بردن یبوست استفاده می شوند.
شیاف قرص یا پلاگینی است که وارد رکتوم، مجرای ادرار یا واژن می شود. با گرمای بدن شما ذوب می شود و داروی موجود را به کل سیستم بدن شما می رساند.
- بیشتر بخوانید: آیا سالمندان بیشتر در معرض خطر ابتلا به ایلئوس قرار دارند؟ علل، تشخیص، درمان انسداد روده
تنقیه برای بزرگسالان
تنقیه در دو نوع پاکسازی و احتباس وجود دارد. تنقیه پاکسازی ماده ای را به داخل روده وارد می کند که حرکات روده را تحریک می کند. این بیشتر برای کمک به افرادی است که نمی توانند از شر یبوست نجات پیدا کنند.
متخصصان پزشکی می توانند تنقیه احتباسی را تجویز کنند. به عنوان مثال، پروکتوکلیز راهی برای آبرسانی مجدد به افرادی است که نمی توانند از درمان داخل وریدی استفاده کنند. تنقیه های احتباسی معمولاً حدود 15 دقیقه قبل از شستشو در سیستم شما می مانند. این دوره زمان کافی برای ورود ویتامین ها، مواد معدنی یا دارو به سیستم شما را تضمین می کند.
نحوه تجویز تنقیه
با رعایت دقیق دستورالعمل ها می توانید در خانه خودتان را تنقیه انجام دهید. با این حال، به شدت مراقب باشید و مطمئن شوید که از ابزارهای جدید و استریل شده استفاده می کنید، در غیر این صورت باکتری های مضر را وارد روده خود می کنید.
شیاف ها می توانند حاوی انواع مختلفی از داروها باشند و ممکن است برای درمان مجموعه ای از بیماری ها مانند یبوست و عفونت استفاده شوند.
قبل از اینکه خود را تنقیه کنید تا حد امکان استراحت کنید. دستورالعمل ها را دنبال کنید و به آرامی حرکت کنید تا از آسیب به رکتوم یا روده بزرگ جلوگیری کنید. اگر آن را به درستی انجام دهید، هیچ دردی احساس نخواهید کرد – فقط کمی ناراحتی جزئی تا اجابت مزاج خواهید داشت.
عوارض جانبی احتمالی تنقیه
افرادی که یبوست را تجربه می کنند می توانند از تنقیه برای تقویت حرکت روده استفاده کنند. سایر افراد متوجه می شوند که تنقیه به دفع سموم از سیستم آنها کمک می کند، اگرچه هیچ مدرک پزشکی برای حمایت از این موضوع وجود ندارد. صرف نظر از دلایلی که برای استفاده از تنقیه دارید، نمی خواهید این کار را اغلب انجام دهید.
استفاده از تنقیه باعث اختلال در سیستم بدن شما می شود. شما مواد جدیدی را به بدن خود وارد می کنید، سلامت روده خود را مختل می کنید و برنامه معمولی حرکت روده خود را کنار می گذارید.
برخی از محلول‌های تنقیه شامل موادی هستند که روده‌های شما را تحریک می‌کنند تا حرکت را تقویت کنند. این روش در اعتدال شدید مؤثر است، اما برخی از محتویات اسیدی در صورت استفاده زیاد از آنها می تواند به روده شما آسیب برساند.
- بیشتر بخوانید: کیسه استومی چیست؟ مراقبت از سالمندان دارای کیسه استومی
نحوه استفاده از شیاف برای سالمندان
برای سالمندان نیز باید دستور همان دارو را دنبال کرد؛ سن به‌تنهایی روش مصرف را تعیین نمی‌کند. نیاز به تخلیهٔ روده و زمان مصرف به نوع فرآورده بستگی دارد؛ اگر بروشور دربارهٔ این موارد توضیح نداده، از پزشک یا داروساز بپرسید.
وضعیت بدن، نوع روان‌کننده و مدت ماندن در حالت درازکش را مطابق بروشور همان دارو انتخاب کنید. اگر سالمند برای استفاده یا جابه‌جایی به کمک نیاز دارد، پیش از مصرف از پزشک یا داروساز دربارهٔ روش مناسب سؤال کنید.
عوارض جانبی احتمالی شیاف برای سالمندان
عوارض احتمالی به مادهٔ مؤثره و فرآورده بستگی دارد و نمی‌توان برای همهٔ شیاف‌ها فهرست یا احتمال یکسانی گفت. بروشور دارو را بخوانید. در صورت درد شدید، خون‌ریزی یا نشانه‌های حساسیت، مصرف را ادامه ندهید و فوراً با پزشک تماس بگیرید.
کدام یک را باید انتخاب کنیم؟ شیاف یا تنقیه؟
تنقیه و شیاف روش‌ها و فرآورده‌های متفاوتی هستند و جایگزین خودکار یکدیگر نیستند. انتخاب هرکدام به علت مصرف، نوع دارو و وضعیت فرد بستگی دارد؛ آنها را با هم ترکیب یا جایگزین نکنید، مگر اینکه پزشک یا داروساز چنین توصیه‌ای کرده باشد.
شیاف گذاشتن برای خود؛ مرور چهار مرحله‌ای
آماده‌سازی: بروشور را بخوانید، دست‌ها را بشویید و شیاف را طبق دستور همان محصول آماده کنید.
وضعیت بدن: وضعیتی راحت انتخاب کنید؛ وضعیت پیشنهادی را از بروشور بگیرید.
استفاده: روکش را بردارید و شیاف را آرام، بدون فشار و طبق جهت و عمق درج‌شده در بروشور وارد کنید. آن را نصف نکنید مگر با دستور مشخص.
پس از مصرف: مدت ماندن در حالت درازکش را از بروشور دنبال کنید؛ اگر شیاف بیرون آمد، دوز را خودسرانه تکرار نکنید.
نیاز به خدمات پرستاری و مراقبت در منزل دارید؟
اگر برای مراقبت از بیمار، دوره نقاهت یا نگهداری از سالمند در شیراز و صدرا به همراهی نیروی مجرب نیاز دارید، جزئیات خدمات پرستار سالمند در منزل شیراز را ببینید و برای دریافت راهنمایی با پشتیبانی شکوفایی تماس بگیرید.
اشتباهات رایج هنگام شیاف گذاشتن که باید از آنها پرهیز کنید
انتخاب روان‌کننده: نوع مجاز را از بروشور همان فرآورده بررسی کنید؛ اگر مشخص نیست، از داروساز بپرسید.
مدت استراحت: زمان ماندن در حالت درازکش برای همهٔ فرآورده‌ها یکسان نیست؛ دستور بروشور را دنبال کنید.
تقسیم دوز: شیاف را فقط وقتی نصف کنید که بروشور همان دارو یا پزشک/داروساز صریحاً اجازه داده باشد و روش را مشخص کرده باشد.
شیاف نرم یا تغییرشکل‌یافته: آن را مطابق دستور بسته‌بندی نگهداری کنید؛ اگر کیفیت یا شکل آن تغییر کرده و نمی‌دانید قابل‌استفاده است یا نه، از داروساز بپرسید.
<<برای اطلاع ازنحوه دارو دادن به سالمند نکاتی را اماده کرده ایم که خواندن آن میتواند اموزنده باشد >>
منابع برای مطالعهٔ بیشتر: MedlinePlus: راهنمای اختصاصی شیاف استامینوفن و NHS: نحوهٔ مصرف شیاف بیزاکودیل. دستورهای هر منبع مربوط به داروی مشخص است؛ بروشور همان فرآورده را ملاک قرار دهید.