عرق‌کردن در هوای گرم یا هنگام فعالیت معمولاً بخشی از خنک‌شدن بدن است. اما تعریق شدید در سالمندان که تازه شروع شده، در حالت استراحت رخ می‌دهد، بی‌دلیل تکرار می‌شود یا لباس و ملحفه را خیس می‌کند، نیاز به توجه دارد. «دیافورز» نام پزشکیِ تعریق زیاد است؛ این واژه به‌تنهایی علت را مشخص نمی‌کند.
اگر تعریق ناگهانی همراه با فشار یا درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس، غش، ضعف شدید یا کاهش هوشیاری است، آن را اورژانسی تلقی کنید و فوراً کمک پزشکی بگیرید. در سالمندان، مشکل قلبی گاهی بدون درد واضح قفسهٔ سینه هم بروز می‌کند.
چه زمانی تعریق سالمند نگران‌کننده است؟
برای تصمیم‌گیری فقط به مقدار عرق نگاه نکنید؛ زمان شروع و نشانه‌های همراه مهم‌اند. تعریق شبانه وقتی قابل توجه است که فرد در اتاق خنک، با لباس یا ملافهٔ خیس از خواب بیدار شود. اگر این حالت مرتب تکرار شود یا با تب، لرز، سرفه، اسهال یا کاهش وزن بی‌دلیل همراه باشد، برای ارزیابی پزشکی وقت بگیرید.
تعریق همراه با درد یا فشار قفسهٔ سینه، نفس‌تنگی شدید، غش یا احتمال حملهٔ قلبی نیازمند اقدام فوری است. به‌خصوص در سالمندان و افراد مبتلا به دیابت، نبود درد واضح به‌تنهایی مشکل قلبی را رد نمی‌کند.
علت‌های احتمالی تعریق شدید در سالمندان
تعریق یک نشانه است، نه تشخیص. علت را نمی‌توان فقط از روی عرق‌کردن مشخص کرد؛ پزشک آن را با توجه به شروع علائم، داروها و وضعیت کلی فرد بررسی می‌کند. علت‌های احتمالی عبارت‌اند از:
- گرما یا فعالیت: اتاق گرم، پوشش زیاد یا فعالیت بدنی می‌تواند تعریق طبیعی ایجاد کند.
- بیماری یا عفونت: تب، لرز، سرفه یا حال عمومی نامناسب همراه با تعریق نیاز به توجه دارد. در سالمندان، گیجی تازه یا کاهش هوشیاری نیز می‌تواند علامت مهمی باشد.
- داروها: بعضی داروها ممکن است تعریق شبانه یا زیاد ایجاد کنند. داروی سالمند را خودسرانه قطع یا کم‌وزیاد نکنید؛ فهرست داروها و تغییرات اخیر را با پزشک یا داروساز مطرح کنید.
- افت قند خون: در فرد مبتلا به دیابت، تعریق می‌تواند در کنار نشانه‌های دیگر با افت قند همراه باشد. قند خون را فقط طبق برنامهٔ مراقبتیِ تجویزشده بررسی و اقدام کنید.
- علت‌های دیگر: مشکلاتی مانند پرکاری تیروئید یا برخی بیماری‌های دیگر نیز ممکن است مطرح باشند؛ تشخیص آن به ارزیابی پزشکی نیاز دارد.
تعریق به‌تنهایی ثابت نمی‌کند که سالمند عفونت، بیماری قلبی یا مشکل دیگری دارد. راهنمای MedlinePlus دربارهٔ تعریق زیاد و راهنمای NHS دربارهٔ تعریق شبانه نیز توصیه می‌کنند که تعریق مداوم، بی‌دلیل یا همراه با علائم دیگر بررسی شود.
مراقب در زمان تعریق ناگهانی چه کار کند؟
- اگر نشانهٔ اورژانسی وجود دارد، تماس با کمک پزشکی را عقب نیندازید تا ببینید عرق خودبه‌خود قطع می‌شود یا نه.
- اگر وضعیت فوری به نظر نمی‌رسد، زمان شروع، مدت، دمای محیط، فعالیت اخیر و علائم همراه را یادداشت کنید. در صورت امکان دمای بدن را اندازه بگیرید.
- لباس خیس را عوض کنید و فرد را در محیطی با دمای مناسب و تهویهٔ ملایم نگه دارید.
- اگر سالمند دیابت دارد، قند خون را فقط طبق برنامهٔ شخصی و آموزش داده‌شده بررسی کنید؛ مقدار انسولین یا دارو را خودسرانه تغییر ندهید.
- فهرست داروها و تغییرات تازه را آماده کنید. دارویی را بدون نظر پزشک قطع نکنید.
- اگر تعریق شبانه مرتب تکرار می‌شود، طول کشیده یا علت روشنی ندارد، برای ارزیابی با پزشک تماس بگیرید.
مایعات را مطابق برنامهٔ مراقبتی فرد پیشنهاد کنید؛ در بعضی بیماری‌های قلبی یا کلیوی، محدودیت مایعات وجود دارد. اگر بلع برای سالمند دشوار است، چیزی را به زور به او نخورانید.
چه وقت باید کمک پزشکی گرفت؟
| وضعیت | اقدام مناسب |
|---|---|
| فشار یا درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس شدید، غش، کاهش هوشیاری یا ضعف ناگهانی شدید همراه تعریق | کمک اورژانسی بگیرید. |
| تعریق شبانهٔ مکرر، تعریق طولانی یا بی‌دلیل، تب و لرز، سرفه، اسهال یا کاهش وزن ناخواسته | برای ارزیابی پزشکی در اولین فرصت اقدام کنید. |
| تعریق پس از گرما یا فعالیت که با استراحت و خنک‌شدن بهتر می‌شود و علامت دیگری ندارد | محیط و پوشش را تنظیم و وضعیت را زیر نظر بگیرید؛ در صورت تکرار یا بدترشدن، با پزشک مشورت کنید. |
راهنمای MedlinePlus تعریق همراه با درد قفسهٔ سینه، تنگی نفس، تب، تپش قلب یا کاهش وزن را از موارد نیازمند تماس با پزشک می‌داند. در علائم قلبی یا نفس‌تنگی شدید، تأخیر نکنید.
پرسش‌های متداول دربارهٔ عرق‌کردن سالمندان
آیا تعریق شبانه در سالمندان همیشه نشانهٔ بیماری است؟
نه. گرمای اتاق یا پوشش زیاد هم می‌تواند علت باشد؛ اما خیس‌شدن مکرر لباس یا ملحفه در اتاق خنک، به‌ویژه همراه علائم دیگر، باید بررسی شود.
آیا ممکن است داروی سالمند باعث تعریق شود؟
بعضی داروها می‌توانند با تعریق مرتبط باشند. داروها را خودسرانه قطع نکنید و فهرست آن‌ها را برای بررسی به پزشک یا داروساز نشان دهید.
چه زمانی تعریق سالمند اورژانسی است؟
اگر تعریق با درد یا فشار قفسهٔ سینه، تنگی نفس شدید، غش، کاهش هوشیاری یا ضعف ناگهانی همراه است، فوراً کمک پزشکی بگیرید.
آیا مراقب می‌تواند برای کاهش تعریق دارو بدهد؟
خیر. علت تعریق باید بررسی شود و مراقب نباید داروی تازه‌ای شروع کند یا داروی قبلی را تغییر دهد، مگر طبق دستور پزشک.
مراقبت از سالمند در منزل
مراقب می‌تواند به ثبت علائم، پیگیری برنامهٔ مراقبتی و اطلاع‌رسانی به خانواده کمک کند؛ اما جایگزین ارزیابی یا درمان پزشکی نیست. برای آشنایی با خدمات پرستار سالمند در منزل شیراز و ثبت درخواست، با شرکت خدماتی مراقبتی شکوفایی تماس بگیرید.
این مطلب برای آگاهی عمومی است و تشخیص یا درمان فردی محسوب نمی‌شود.
بدون دیدگاه