گلوکوم یا آب‌سیاه نام گروهی از بیماری‌های چشمی است که به عصب بینایی آسیب می‌رسانند و می‌توانند باعث کاهش دائمی دید شوند. نوع شایع آن معمولاً در آغاز علامت واضحی ندارد؛ بنابراین اندازه‌گیری فشار چشم به‌تنهایی کافی نیست و معاینه کامل چشم اهمیت دارد.
علائم گلوکوم چیست؟
گلوکوم زاویه باز اغلب آهسته پیش می‌رود و ممکن است ابتدا فقط دید محیطی را کم کند. فرد تا مراحل پیشرفته متوجه تغییر نشود. به همین دلیل، نبود علامت به معنی نبود بیماری نیست.
گلوکوم زاویه بسته حاد یک اورژانس است. درد شدید چشم، قرمزی، تاری ناگهانی دید، دیدن هاله اطراف نور، سردرد، تهوع یا استفراغ نیازمند مراجعه فوری به اورژانس یا چشم‌پزشک است.
چه کسانی بیشتر در معرض خطرند؟
- افراد بالای ۶۰ سال
- افراد دارای سابقه خانوادگی گلوکوم
- کسانی که فشار چشم بالا دارند
- افراد مبتلا به بعضی بیماری‌های چشمی یا دارای آسیب قبلی چشم
- مصرف‌کنندگان طولانی‌مدت داروهای کورتونی با نظر پزشک
فاصله مناسب معاینه برای همه یکسان نیست. چشم‌پزشک بر اساس سن، سابقه خانوادگی و یافته‌های معاینه زمان‌بندی پیگیری را تعیین می‌کند.
گلوکوم زاویه باز
در این نوع، مسیر تخلیه مایع چشم به‌تدریج کارایی خود را از دست می‌دهد و ممکن است فشار داخل چشم بالا برود. آسیب معمولاً آرام و بدون درد است.
گلوکوم زاویه بسته
در این وضعیت زاویه تخلیه باریک یا بسته می‌شود. بسته‌شدن ناگهانی می‌تواند فشار چشم را به‌سرعت بالا ببرد و به درمان فوری نیاز دارد.
گلوکوم با فشار طبیعی
برخی افراد با وجود فشار اندازه‌گیری‌شده در محدوده معمول دچار آسیب عصب بینایی می‌شوند. به همین علت تشخیص فقط بر یک عدد فشار چشم تکیه ندارد.
گلوکوم در کودکان
گلوکوم مادرزادی یا کودکی نادر است و ممکن است با بزرگی چشم، کدورت قرنیه، اشک‌ریزش یا حساسیت به نور دیده شود. تشخیص و درمان باید توسط چشم‌پزشک کودکان انجام شود.
گلوکوم رنگدانه‌ای
در این نوع، ذرات رنگدانه می‌توانند مسیر خروج مایع را مختل کنند. تشخیص آن با معاینه تخصصی انجام می‌شود.
گلوکوم چگونه تشخیص داده می‌شود؟
معاینه جامع با گشادکردن مردمک، بررسی عصب بینایی و میدان دید از اجزای مهم تشخیص‌اند. پزشک ممکن است فشار چشم، ضخامت قرنیه و زاویه تخلیه را نیز بررسی کند. عینک جدید یا بهترشدن دید مرکزی، بیماری گلوکوم را رد نمی‌کند.
درمان گلوکوم
آسیب ایجادشده معمولاً قابل برگشت نیست، اما درمان زودهنگام می‌تواند روند آسیب را کند یا متوقف کند. درمان ممکن است شامل قطره تجویزی، لیزر یا جراحی باشد. قطره‌ها را در ساعت و مقدار نسخه‌شده مصرف کنید و حتی در نبود علامت، خودسرانه قطع نکنید.
چک‌لیست مراقب برای قطره‌های گلوکوم
- نام چشم، نام قطره، تعداد و ساعت مصرف را مکتوب کنید.
- مصرف هر نوبت را پس از انجام ثبت کنید.
- نوک قطره‌چکان را به چشم یا پوست نزنید.
- اگر چند قطره وجود دارد، فاصله‌ای را که پزشک تعیین کرده رعایت کنید.
- قرمزی شدید، درد، افت دید یا عارضه تازه را گزارش دهید.
- قطره تمام‌شده یا گم‌شده را بدون جایگزینی مناسب رها نکنید.
مراقبت روزانه از سالمند کم‌بینا
نور کافی، حذف موانع مسیر، کنتراست مناسب پله‌ها و نظم ثابت وسایل، خطر زمین‌خوردن را کم می‌کند. برای مشکلات سطح چشم نیز مقاله خشکی چشم در سالمندان و برای انتخاب وسایل اصلاح دید، راهنمای خرید عینک سالمندان را ببینید. صفحه خدمات پرستار سالمند در منزل نیز برای اجرای منظم برنامه مراقبتی در دسترس است.
بدون دیدگاه