هیدرونفروز یا ورم کلیه زمانی رخ می‌دهد که ادرار نتواند به‌طور طبیعی از کلیه به مثانه جریان پیدا کند و در کلیه جمع شود. هیدرونفروز نام یک پیامد است، نه علت اصلی؛ درمان به پیدا کردن و برطرف‌کردن انسداد یا برگشت ادرار بستگی دارد.
آیا هیدرونفروز خطرناک است؟
شدت خطر به کامل یا ناقص‌بودن انسداد، یک‌طرفه یا دوطرفه‌بودن آن، وجود عفونت و مدت انسداد بستگی دارد. انسداد طولانی یا شدید می‌تواند به عملکرد کلیه آسیب بزند. انسداد همراه تب و عفونت نیازمند اقدام فوری است.
علائم هیدرونفروز در بزرگسالان
- درد پهلو، پشت یا پایین شکم
- تهوع یا استفراغ
- سوزش، تکرر یا فوریت ادرار
- کاهش جریان یا احساس تخلیه‌نشدن مثانه
- خون در ادرار
- تب، لرز یا حال عمومی بد در صورت عفونت
بعضی موارد، به‌ویژه انسداد تدریجی، ممکن است در آغاز علامت واضحی نداشته باشند و در تصویربرداری یا آزمایش کلیه کشف شوند.
علت‌های شایع در سالمندان
- سنگ کلیه یا حالب
- بزرگی پروستات و احتباس ادرار
- تنگی یا آسیب مسیر ادرار
- توده‌های لگن، مثانه یا دستگاه ادراری
- اختلال عملکرد مثانه در بعضی بیماری‌های عصبی
- لخته خون یا فشار از بافت‌های اطراف
چه زمانی مراجعه فوری لازم است؟
درد پهلو همراه تب یا لرز، قطع ادرار، استفراغ مداوم، گیجی تازه، ضعف شدید، افت فشار یا درد شدید کنترل‌نشده نیازمند ارزیابی فوری است. سالمندی که یک کلیه فعال، پیوند کلیه یا بیماری پیشرفته کلیه دارد باید زودتر ارزیابی شود.
تشخیص هیدرونفروز
پزشک با شرح حال، معاینه، آزمایش ادرار و خون و تصویربرداری علت و شدت انسداد را بررسی می‌کند. سونوگرافی، سی‌تی‌اسکن یا آزمایش‌های دیگر ممکن است لازم باشد. هدف فقط تأیید ورم نیست؛ باید محل انسداد، عفونت و اثر آن بر عملکرد کلیه مشخص شود.
درمان هیدرونفروز
اولویت درمان، تخلیه ادرار و برطرف‌کردن علت است. بر اساس محل انسداد ممکن است سوند مثانه، استنت حالب، لوله تخلیه کلیه یا جراحی لازم شود. اگر عفونت وجود داشته باشد، درمان ضدعفونی نیز ضروری است. داروی گیاهی، ماساژ یا مصرف حجم زیاد آب انسداد را به‌طور مطمئن باز نمی‌کند و می‌تواند مراجعه را به تأخیر بیندازد.
مراقبت در منزل پس از درمان
- مقدار و ظاهر ادرار را طبق دستور ثبت کنید.
- تب، درد، تهوع و سطح هوشیاری را پایش کنید.
- داروها را دقیقاً طبق نسخه بدهید.
- مقدار مایعات را با دستور پزشک هماهنگ کنید.
- زمان خارج‌کردن یا تعویض استنت و سوند را ثبت کنید.
- آزمایش و تصویربرداری پیگیری را به‌تعویق نیندازید.
ارتباط با سوند و عفونت ادراری
اگر علت احتباس ادرار باشد، ممکن است موقتاً سوند ادراری لازم شود. تب، سوزش یا بدحال‌شدن سالمند باید از نظر عفونت ادراری بررسی شود. برای مراقبت روزانه و ثبت علائم، صفحه خدمات پرستار سالمند در منزل در دسترس است.
بدون دیدگاه