مراقبت از سالمند مبتلا به سنگ کلیه فقط کنترل درد نیست. مراقب باید علائم انسداد یا عفونت، مقدار ادرار، مصرف مایعات مجاز، داروها و توانایی راه‌رفتن سالمند را پیگیری کند. برنامه درمانی بر اساس محل و اندازه سنگ و وضعیت کلیه تنظیم می‌شود و برای همه یکسان نیست.
هدف مراقبت در منزل
- شناسایی سریع تب، انسداد و بدترشدن درد
- اجرای دقیق داروها و برنامه مایعات تجویزشده
- پیشگیری از کم‌آبی، سقوط و خطای دارویی
- ثبت دفع ادرار و علائم برای گزارش به پزشک
- پیگیری آزمایش، تصویربرداری و ویزیت بعدی
ارزیابی روزانه توسط مراقب
| مورد | آنچه ثبت می‌شود |
|---|---|
| درد | محل، شدت، زمان شروع و پاسخ به داروی تجویزی |
| ادرار | دفعات، کاهش واضح مقدار، خون، کدری یا بوی غیرعادی |
| دمای بدن | تب یا لرز |
| گوارش | تهوع، استفراغ و توانایی خوردن یا نوشیدن |
| هوشیاری | گیجی، خواب‌آلودگی یا ضعف تازه |
| دارو | نام، مقدار، ساعت و عارضه مشاهده‌شده |
چه زمانی فوراً کمک پزشکی بگیریم؟
- تب یا لرز همراه درد پهلو
- قطع یا کاهش شدید ادرار
- درد شدید که با درمان تجویزی کنترل نمی‌شود
- استفراغ مداوم یا ناتوانی در نوشیدن
- گیجی تازه، غش یا ضعف شدید
- خون‌ریزی قابل‌توجه یا لخته در ادرار
انسداد همراه عفونت می‌تواند اورژانسی باشد. برای تشخیص اولیه سنگ منتظر دفع خودبه‌خودی یا اثر درمان خانگی نمانید.
مایعات؛ نه کم و نه خودسرانه زیاد
در بسیاری از افراد، دریافت مایع بخشی از درمان و پیشگیری است؛ اما مقدار باید با وضعیت قلب، کلیه و دستور پزشک هماهنگ باشد. مجبورکردن سالمند به نوشیدن حجم زیاد آب در زمان کوتاه می‌تواند خطرناک باشد و الزاماً سنگ را سریع‌تر دفع نمی‌کند.
دارو و کنترل درد
مسکن، داروی ضدتهوع یا داروی کمک‌کننده به عبور سنگ باید فقط طبق نسخه مصرف شود. ایبوپروفن، ناپروکسن و دیگر داروهای ضدالتهاب برای بعضی سالمندان، به‌ویژه در بیماری کلیه، زخم معده، مصرف رقیق‌کننده خون یا کم‌آبی مناسب نیستند. دوز را تکرار یا ترکیب نکنید مگر دستور روشن وجود داشته باشد.
جمع‌آوری سنگ و پیگیری
اگر پزشک خواسته است، ادرار با صافی مخصوص بررسی و سنگ دفع‌شده در ظرف تمیز نگهداری شود. از صافی یا ظرف نامناسب استفاده نکنید. رفع درد لزوماً به معنی دفع کامل سنگ نیست؛ تصویربرداری یا پیگیری تعیین می‌کند که انسداد برطرف شده است.
تغذیه در دوره سنگ کلیه
رژیم پیشگیری به نوع سنگ وابسته است. حذف کامل لبنیات، مصرف سرکه یا جوشانده‌های گیاهی، مکمل خودسرانه یا رژیم بسیار محدود توصیه عمومی مناسبی نیست. نمک کمتر معمولاً مفید است، اما برنامه دقیق باید بر اساس آزمایش‌ها و نظر پزشک یا متخصص تغذیه باشد.
پس از سنگ‌شکنی یا اقدام درمانی
دستور ترخیص درباره دارو، فعالیت، مایعات و زمان پیگیری مقدم است. مقدار کمی سوزش یا خون ممکن است پس از بعضی روش‌ها رخ دهد، اما تب، درد رو به افزایش، لخته، استفراغ یا کاهش ادرار باید سریع گزارش شود. اگر استنت حالب گذاشته شده است، تاریخ خارج‌کردن یا تعویض آن را ثبت کنید.
کارهایی که مراقب نباید انجام دهد
- انتخاب «قوی‌ترین قرص» یا داروی گیاهی برای دفع سنگ
- افزایش خودسرانه مسکن یا آنتی‌بیوتیک
- تحمیل حجم زیاد آب
- قطع داروهای قلب، فشار یا رقیق‌کننده خون
- فرض دفع سنگ فقط به‌دلیل کاهش درد
- به‌تعویق‌انداختن مراجعه در تب یا قطع ادرار
مطالب مرتبط
برای شناخت نوع‌ها و روش تشخیص، مقاله سنگ کلیه در سالمندان را بخوانید. درباره عوارض انسداد، هیدرونفروز و درباره تب و علائم ادراری، عفونت ادراری سالمندان را ببینید. برای مراقبت منظم روزانه صفحه خدمات پرستار سالمند در منزل در دسترس است.
بدون دیدگاه